Skip to content
Mizo Studies

Mizo Studies

A Quarterly Refereed Journal

  • About Us
  • Experts
  • Editorial Board
  • Mizo
  • Guidelines for Contributors
  • Image Gallery
  • Subscription
  • Contact Us
  • English
  • Mizo
  • Editorial
  • Toggle search form
An Analysis of the Profiles of Mathematics Teachers of Secondary Schools in Mizoram English
The Intra-psychic Conflicts in Lalhmingliana Saiawi’s Novels English
A New Challenge (Vol. X Issue 1) Editorial
Mafaa Tehkhin Thu Mizo
A Monogenetic Study of Mizo folktales: Mauruangi as the Variant of Cindrella Mizo

Nationalism in Mizo Fiction (With Special Reference to Nunna Kawng Ṭhuampuiah & C.C. Coy No 27)

Posted on January 11, 2026 By Lalzarzova No Comments on Nationalism in Mizo Fiction (With Special Reference to Nunna Kawng Ṭhuampuiah & C.C. Coy No 27)
— Dorothy Zonunsangi, Research Scholar, Dept. of Mizo, MZU
— Prof. R.L. Thanmawia, Professor, Dept. of Mizo, MZU

Abstract: The term nationalism occupies a place of significance in the history of the world. Needless to say, every nation has been associated with nationalism directly or indirectly, and Mizoram is not an exception. If one looks into the Mizo history, it is evident that Mizo, as a nation has also been in touch with nationalism even in the pre-colonial era. Consequently, the theme of nationalism has become one of the important themes in Mizo fiction. K.C. Lalvunga, who wrote under the pseudonym Zikpuii-Pa has contributed much to the advancement of Mizo literature during the 65 years of his life. His striking narrative skills can be found in his fictional works.Zikpuii-Pawishesthe Mizo young men to be excellent among their non-Mizo friends. Accordingly, his two major fictional works, ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ and ‘C.C.Coy No 27’ portrayedboth the protagonists Chhuanvawra and Ralkapzauva as ambitious, brilliant, confident, and intelligent. No doubt, a reading of his fiction provides insightful information about his nationalism. Therefore, this paper is an attempt to highlight how far Zikpuii-Pa has situated nationalism in his two major fictions, ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ and ‘C.C.Coy No 27’.
Key Words: Nationalism, Patriotism, Politics

Nationalism tih tawngkam hian khawvel history a luah hneh hle. Nationalism chungchang hi hrilhfiah dan leh ziah dan a inang lo va. A hmasain Nationalismchu enge anih han sawi ila. Nationalism hi nation (hnam) atanga lo chhuak a ni a. JF Laldailova chuan ‘Ram tana thahnem ngaihna, ram hmangaihna’ tiin a sawifiah a. Hnam kan ngaihdan leh pawm dan atang hian Politics kan thlir dan leh ngaihdan pawh a dang thei. Nationalism leh Patriotism hi inzul avangin an sawipawlh fo thin a, mahse a inang chiah lo. Ngaihdan tlanglawn takah chuan ‘Nationalism’ chu mahni hnam bil hmangaihna a ni a, ‘Patriotism’ erawh chu ram hmangaihna a ni tih hi a ni. Merriam-Webster Dictionary chuan Nationalism chu, “Hnam tana rinawmna leh thahnemngaihna” tiin a hrilhfiah a. Cambridge Dictionaryve thung chuan, “Mahni ram chhuanna, ram dang aia ngaihsanna” a ti. Mahni ram chu ram dang aia kawng tinrenga chungchuanga ngaihna a ni. Mizo Academy of Letters hruaitu thenkhatte chuan ‘Nationalism’ chu ‘hnam thinlung’ tiin an hrilhfiah ve thung a. Tichuan Nationalism chu ‘Hnam thinlung pua, mahni hnam humhalh a, chawisan duhna leh hmangaihna hi a ni’ tiin kan khaikhawm thei ang. Chu hnam hmangaihna thinlung thuk tak atang chuan miin engkim huamin, an hnam tan an lo bei tawh thin a, an la bei zel bawk dawn in a lang. Khawvel Indopui I-na leh Indopui II-na te pawh kha he Nationalism rilruin a nghawng chhuah nia ngaih a ni. 
 
‘Nationalism’ tih tawngkam hmang hmasa bertu chu Johann Gottfried Herder-a a ni a, Herder-a hian German-pa a nih angin German mite chu an tobul chhuang thar leh tura fuih nana hmangin, ram pum huapa an ngaihtuahna leh an culture khawih danglamtu an hnam tawng chu chawisang tura mite kaih harhna hla atan a rawn hmang a ni. Hei hian Germany-ah phei chuan nghawng a nei nasa a, German chu hnam ropui, tu hnam dang mah el phak loh khawpa hnam ropui an ni tiin ‘Chauvinism’ rilru a rawn hring a, Hitlera-a’n Juda a suat chiamna chhan pawh kha he rilru kal zel a ni an ti bawk (Keimah Mizo 49-50). Tunlaiin ethnic tih hi kan hmang lar hle a. Hnam hlawm sawi nan ‘nation’ aiin kan hmang ngun zawk hle. Mizote pawh hi ethnic group tiin miin min hre tlangpui awm e. Ethnic hi Greek tawng atanga lak a ni a. A Greek tawng chuan ‘Ethnikos’ a ni a, a awmzia chu hnam, nation a ni. Tichuan, Greek tawng atang chuan ethnic leh nation tih chu awmze thuhmun anih chu. Mahse, tunlaia kan hriatthiam dan chuan Hnam (nation) pakhatah hian hnam (ethnic) tam tak awm angin kan ngai tlat si a ni. Hei hi avang chu khawthlang (Western) mite dinhmun mila ngaihdan an lo chher chu India ramah (Africa) leh hmun dangah pawh kan text book leh zirna innghahna atan kan hman vang a ni. Tichuan, nation kan tih hian political state nen kan ngaihfin ta vek thin a ni. Hnam pakhat atan Pathianin min din a, chenna tur ram min pe ani tih hi ring ngam ila. Hemi venhim hna hi hnam ngaihtuahna boruak dik atang lo chuan kan thei dawn lo niin a lang a, hnamah hian kan thanharh a hun a ni. Pathian thutaka chiang apiangte hi hnamah pawh hian an chiang niin a lang (Laisuih 263-287).He thu atang hian hnam thinlung put hi a Mizo a, a Kristian a, kan hnam humhim nan leh chawisan nana theihpatawp chhuah hi a Pathian thu em em a ni tih a chiang hle. 
 
C. Zoramliana chuan, “Hnam hrang hrangte hian ‘Ram leh Hnam Hmangaih’ kan tihte hi a inanglo thei hle a. Mi thenkhat ten hnamdangte awpna hnuai atanga tal hran (Independent) chu Ram leh Hnam Hmangaihna ber ni a an hriat lain thenkhatin thuneihna leh ram zauh (Political Expansion) chu Ram leh Hnam Hmangaihna nia  hria an awm bawk a. Tin, hetih lai hian sum leh pai lama hmasawnna (Economic Development) chu Ram leh Hnam hmangaihna nia hria an awm lain thenkhat chuan hnam anga an dam khawchhuahna leh chimrala an awmloh nana hmalak chu Ram leh Hnam hmangaihna niin an ngai bawk. Heng, ngaihdan hrang hrangte zingah hian tun dinhmuna ‘Ram leh Hnam Hmangaih’ tiha kan tum ber intodelhna leh chimrala kan awm lohna (Survival), Economic Development and Assimilation) chungchangte niin a lang. Hemi tihlawhtling tur hian Mizote kan inpumkhata kan inhmangaih tawn a ngai tak meuh meuh a ni” a ti ve thung (ibid 201).Heng ngaihdan atang hian Pathianin Mizo hnama min lo siam avang hian lawm tur kan ni a, kan ram leh hnam humhalha chawisang turin hnamdang ni lovin keimahni Mizo te ngei hi kan pawimawh a ni tih a chiang hle.
 
1. Mizo Nationalism: 
Mizo nationalism chungchang kan sawi dawn chuan India ram pum huap ni lo, kan hnam bik chungchang, Ethnic Nationalism a ni ber. Mizo nationalism intanna chungchangah hian ngaihdan inang lo tak tak a awm thei ang. Lalthangliana chuan “Selesih khua, Lal pasarih infin, in sangsariha inchhal khua kha Mizote’n inlungruala tanho nachang an hriatna anih avangin Mizo nationalism tiah tannaah ngai ila a sual tam lutuk awm lo ve” a ti (Mizo Chanchin 57). 
 
K. Thanzauva chuan Mizo nationalismchu a piang tlai niin a sawi a, a chhan chu Lal ropui min awpkhawmtu an awmloh vang leh hruaitu ropui an awm vang niin a sawi. Indopui II-na a lo tawp a, British colony ram takin Independencean duh a, chung zingah chuan India pawhin Independence an sual a, hetih lai hian Mizo lehkhathiam hmasa te chuan Mizoram veina leh Mizo hnam humhalh duhna an lo nei ta chauh niin a sawi. Zirchiangtu dang, Malsawmliana chuan, Mizo pi leh pu te kha an chhehvela hnam dangte nena an intlawh pawh kha chuan mahni ram chinah lungmuang takin an awm mai a; mahse kum 1800 chho velah an chhehvela hnam dang (vai) te an han run chho tan a, chuta tang chuan hnam rilru an lo pu tan chauh niin a sawi ve thung. He nationalism lo piang hi Vai run leh Vai lian te, Mizo movement (1966-1986) avang te leh thu leh hla avang tein a thangduang hle niin a sawi bawk. L.Keivom-a erawh chuan Zo-nationalism intanna chu thinlung lamah a nih thu sawiin, “Zalen tak leh thawveng taka khawsak kan duhna thlarau chu Zo-nationalism hringtu hmasa ber a ni…”a ti thung. Engpawh nise, Mizoten Nationalism rilru kan put tanna hi chu a rei tawh viauvin a lang. A intanna hun hi tarlan fak theih ni lo mah se, heng thlirdan hrang hrang atanga han ngaihtuah hian, hnam hlawm khat anga he rilru kan neih tanna leh a taka kan lanchhuahtirna chu Vai lian kan tih hunlai, kum 1880 chho bawr vel kha a ni awm e. Heta tang hian Mizote hian ram leh hnam humhalh duh tak takna rilru kan nei a, chuta tang chuan kan thil tum (political goal) pawh hlen chho zelin, 1966 ah phei chuan mahnia ro inrel nih tumin nasa takin kan bei a, kha thilah khan duhthusamin hlawhtling lo mahila, tun thleng hian nationalism chuan Mizote rilru a luah nasat phah nasa tiin a sawi theih ang (Unau kan ni, Zofest 91-92). He thu atang hian Mizo nationalism chu zawi zawia lo thang chhovin vawiin thleng hian Mizote zingah hmun a la chang ta zel niin a lang. 
 
Mizote hi zalenna ngaisang, hnam huaisen, mi dangte thuhnuaia dah leh rahbeh ngai theilo hnam kan ni. Kan huaisenna, siamtu thilthlawnpekte chu hmangin tlawmngaihna nen Mizote ropuina tur anih phawt chuan hlauhawmah pawh an zam ngai lo va, Mizo tlangval tia kan lam rik ruala kan rilrua lo lang chu ‘hnung tawlhlo, huaisen’ tih hi a ni. Kan pi leh pute kha mahni khua leh chenna ram humhalh duh mi, midang tihbuai lova khawsak duh leh ram zauh zel duh mi an nih avangte in khua leh khua an indo thin a, mahni khua venhim duhin thih hial huamin an bei thin. 
 
Kan Mizo Novelist- te hian a tlangpuiin tum lam neiin an ziak niin a lang. Mizo literature-a kan thawnthu (fiction) han thlir hian hnam thinlung (nationalism) lam hawi tarlanna kan nei ta nual mai. Mizo fiction kan chhiar chuan Mizo history a thilthleng pawimawh tak tak, Chhak leh Thlang Indo te, Vailianin Mizoram min run chungchang leh Saphovin min awp chungchangte, Mizoram Buai, MNF Movement tia an sawi bawk chungchangte leh thil chi hrang hrang tarlanna tha tak tak, historical document atan pawha iaiawmloh kan nei fur mai. Chutih rual chuan indo thuthang leh Rambuai chungchang tarlang ve lemlo mahse, ram leh hnam hmangaihna thinlung pu (nationalist) han tih theih tur creative writers tha tak tak kan nei bawk a. Chungte chuan an thawnthua a changtute hmangin nationalism an tarlang thin. Entirnan, Indo leh Rambuai behbawm tarlanna awm miah lo mahse, Mizoram leh a chhunga chengte hmangaihna leh siamthatna thinlung atanga ziak Dr. H. Lallungmuana  ‘Hmangaih Zoramthangi’ leh ‘Ram leh I Tan Chauh’ te, Zikpuii-Pa ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ leh  ‘C.C.Coy No 27’ te pawh hi nationalism thawnthuah a chhiar theih vekin a lang. He hnam naupang leh tlemte hian hun harsa leh hun khirh a lo tawh tawh te ngaihtuah chungin, hnam thinlung hi kan lo pu takzet em tih kan thawnthu hmanga thlir hi a tul hle mai.   
 
2. A Ziaktu Chanchin Tawi: 
He thawnthu ziaktu K.C.Lalvunga (Zikpuii-Pa) hi Aizawl Lal Hrawva leh Lalluii fa sawmpakhat zinga a upa ber dawttu a ni. Amah hi lehkhathiam tak niin kum 1962 ah Indian Foreign Service (IFS) ah inziak tlingin, Mizo zinga IFS hmasaber a ni nghe nghe. A hnathawhna avangin khawvel ram hrang hrangah awmin mi chi hrang hrang leh mi thiltithei tak takte hmuin a kawm fo. A taksa chu ram dangah awm thin mahse, a rilru chu Mizoram leh a chhunga cheng Mizo mipuiten an luah reng. Mizorama a awm chhung pawhin chanvo hrang hrang, Editor, Zoram Thupuan, MZP President, Sub-Inspector of Schools, High School Headmaster leh Executive Council Member, MAL leh a dangte a chelh hman a ni. Millenium Celebration Committee in ‘Writer of the Century’ atana an lo thlan hial Zikpuii-Pa hian thu leh hla lamah kutchhuak a ngah hle a. Thawnthu hi panga lai phuahin ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ thawnthu hi amah pawhin a kutchhuak zinga tha ber (masterpiece) a a ngaih hial a ni. Tun tumah hian ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ leh ‘C.C.Coy No 27’ a Zikpuii-Pa in Nationalism a tarlan te kan thlirho dawn a ni.  
 
4. Nunna Kawng Ṭhuampuiah :
Zikpuii-Pa hi ram leh hnam veimi a ni a, Mizoram thatna tur leh hmasawnna tur hi a thupui ber a ni thin. Thawk khat lai phei chuan politics ah te pawh a zuang lut ve zawk a, mahse party politics lam hi a tluanpui vak loh avangin a tawp san leh ta a ni. ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ thawnthu hi Zoram buaia innghat thawnthu niin, Mizo tlangval chhuanawm tak Chhuanvawra chetvelna hrang hrang, Zopui khua atanga India ram hmun hrang hrang tarlanna a ni ber e. Hringnuna bet tlat hlimni leh lungngaihni te a changtute kaltlangin tarlan a ni. He thawnthuah hian Mizoram buai laia Mizo nun thawipikthlakzia leh India sipaiten mipui nunau pawisawilo chunga kut an thlak nasatzia te, Mizo rilru (moral) tlakhniamziate lungkuai takin Zikpuii-Pa hian a ziak a ni. He thawnthu hi Mizoram buai zual laia mipuite tuarna nasatzia pholanna thawnthu a nih rualin, Mizo nula Ngurthansangi leh Mizo tlangval Chhuanvawra inhmangaihna ngaihnawm tak thawnthu a ni. Inhmangaih leh inlungrual taka an awm lain Rambuaiin a thenhrang a. Ngurthansangi chu hriatloh vairam rilah India Sipai Captain Ranadea’n an khaw lamah a hruai thla ta daih mai. Ngurthansangi chhanchhuah duhin theihpatawpin lehkha a zir a. Mizo tlangval, lehkhathiam anih avangin India rama kei ka ni inti te inelna ah Chhuanvawra chu a tling a. A duh phawt chuan IAS pawh zawm thei anih laiin a bialnu a chhanchhuah theihna anih beiseiin IPS a thlang tlat. Hun harsa hrang hrang paltlanga kum 5 lai a zawn hnuah Chhuanvawra chuan Ngurthansangi chu a saltanna, nawhchizuar khurpui atangin a chhanchhuak a, an khua Zopuiah ngei Pathian leh a Kohhranho hmaah an innei ta a ni. 
 
He thawnthua a changtupa Chhuanvawra hi a lehkhazir lai pawha tlangval lehkhathiam leh IPS an training lai pawha a chhuanawm ber a nihtir hi Mizo tlangvalte nungchang leh chetdan tura Zikpuii-Pa duh dan a ni. Zikpuii-Pa hian Mizo nula te chu hmeltha, thianghlim leh nungchang mawi tak, an ngaihzawngte lakah pawh insumthei leh mahni inveng zo ni turin a duh a, chu chu Ngurthansangi nungchangah khan a lo lang a ni. A thianghlimna, a hmangaih ber Chhuanvawra tan pawha a hlan phalloh kha Rambuai avangin hmelhriatloh hnamdang kutah hreh tak chunga a hlan a lo ngai ta si. Chu tak chu Chhuanvawra’n na a tih chu a ni. Mizo nula leh pasal pawmlai nei, an lepchiah leh awmherh vang ni miah lova hnamdangte’n tharum hmanga an mawina an thliahsak chu Mizo tlangval, hnam thinlung pu tu tan pawmzam chi a ni lo. 
 
Literature hi hnam nunphung tarlanna hlimthla a ni a. A tha zawng leh thalo zawng pawhin thil thleng chanchin a tarlang thin. Zikpuii-Pa hian a changtupa Chhuanvawra kaltlang hian Mizo hnam a hmangaihna thinlung hi chiang takin a rawn tarlang tih loh rual a ni lo. Mizote hi hnam zakzum leh inngaitlawm, hnamdangte tlawhpawh loha kha leh chen lo awm an ni a. Chuvangin khawvel hmun danga Indopui I na leh II naa an kal ve tum pawhin hnamdang ngaihsanna an rawn hawn nasa em em anih kha! Feren ram kal theuh theuh tih tawngkamte ching chhuakin, Feren antam te an neih phah a. Mizoram pawna an chhuah pawhin India ram khawpui lian zawkte kha an ngaisang em em a, ‘Awi Ka Rei, Lucknow’ tih thawnthute pawh a lo chhuah phah hial anih kha! Khatiang taka hnamdang ngaisang leh mahni indahhniam hnam kha kan ni thin a. India rama inelna sanga tlin chu sawiloh, tel ve phak tur pawhin an inngai ngai lo. Zikpuii-Pa erawh chuan hnamdangten an tih theih chu Mizoten kan ti ve thei a ni tih lantir a duh a. Inter-College debate naa thu inchuh hautak tak karah pawh Chhuanvawra chu a chungnuntir a. India rama inelna sang a hmachhawn naah pawh a duh duh thlang thei dinhmunah a dintir larh mai anih kha! IAS pawh thlang theiin IPS a thlan zawk na chhan kha Chhuanvawra’n a mihringpui leh a hnampui nula hmangaiha, a sal tanna atanga chhanchhuah duhna rilru a put vang ani tih a chiang hle. 
 
Nationalism chungchang kan sawi hian ram hmangaihna (patriotism) nen hian a inkawp rem hle a ni tih kan hriat a pawimawh a. Zikpuii pa pawh hi hnam thinlung pu (nationalist) a nih rual hian mahni ram hmangaihtu (patriotic) a ni tih a thuziak atangin a lang a. Amah hi Mizo nihnaah hian a chiangin a lungawi em em a. Khawvel ram hrang hranga dinhmun sang tak tak chelh tawh, milian leh mi zahawmte bula che tla thin ni mah se, Zikpuii-Pa mitah chuan Mizoram aia hmun nuam leh mawi a awm lo. Khawvela hmun mawi leh changkang zawkte chuan a thinlungah Mizoram aiin hmun an chang sang thei lo. Mizoram chhunga thilsiam (nature) te hi mawi danglam bik takin ti hian a sawi chhuak a:
 
Ka lungleng chuan phai rai zawl zau tak leh a chung van dumpawl te chu ka thlir vel a, thlasik tlai lam ni tlak tum tawh chuan van chu a en dul ruih a, a mawina chu manganthlak a ni …Thlam bul tui luang ri her her te chu ka han ngaihthla a, min nghak lovin an luang liam a, sava rual lo thlawk dem demte chuan min pel a, min nghak lo” (Nunna 130). 
 
Manganthlak khawpa mawi chu khawvel hmun danga chengte chuan Mizoramah rawn zawng se an hmu kher lovang. Nimahsela, Mizoram hmangaiha hnam thinlung putu Zikpuii-Pa mitah chuan siamtu kutchhuakte hi Mizoram chhungah chuan an mawi bik a, luiluang ri te, sava rual thlawkte pawh an hmuhnawm bik a ni. Zikpuii-Pa chuan a hun tawn ang zelin chung thilsiamte chu a hrilhfiah a, hnam thinlung a putzia hi thilsiam hrang hrang a tarlan danah hian a langchiang hle. Mizoram chu ram dang aia kilkhawr leh chhengchhia, changkanglo leh ram zimte ni mah se a mitah chuan ramdang aiin a mawiin a hmuhnawm a, a chhunga chen pawh a hahdamthlakin a zalen a ni. Mizoram luhna khaw tawntirh Vairengte a sawidan te hi a ngaihnobei asin:
 
Chu khawtlang ni eng mawi tak hnuaiah chuan Vairengte tlang chu kan chhim lam rawn hawi chuan a inkhawh phei a, a mawi tawk chauhvin romei chuan a bawm a. Mizo fa, Vai rama awm ning tawh, rilru leh taksa chau tawhte tan chuan chu tlang lo inzam dam riai chu lawmna thutiam tlang a ni! Zoram leh a chhunga thil mawi awm zawng zawng chu, chu tlang chuan induh lo takin a rawn dinchhuahpui a; mahse a lawmawmna em em chu, a tlang chu a chapo lova, inngaitlawm takin a inphah cham riai a, chu chuan kan Mizo zia a phur chhuak a ni. Keini pawh chutah chuan kan ram ngeiah chuan kan rilru na leh kan ruminate chu thawidam kan inbeisei a. Vai ram kan zahna ram chu hnuchhawnin, Zoram, kan beisei ramah chuan kan thla chau chu chawlh hahdampui kan tum a(202).
 
Hetiang taka Mizoram ngaihlutu leh ngainatu Zikpuii-Pa hi ram leh hnam hmangaihtu dik tak a va ni chiang em! He thu atang hian Zikpuii-Pa hirhetoric (tawng hmang thiamna) lamah pawh a sanzia kan hmu thei awm e. A changtupa Chhuanvawra tan chuan eng anga changkang leh khawsak nawmna zawk pawh nise vairam chu a hmangaih Ngurpuii zak taka a awmna hmun leh nghaisak a tawhna hmun anih miau avangin hmun nuam a ni thei lova, zahna ram, hnuchhawn chakawm tak a ni. Chutih rualin India ram state kilkhawr taka awm Mizoram zimtechua mi chengte pawh changkanglo leh khawsak harsa zawk ni mahse atan chuan beisei ram, khawvel ram dangte awt miah lova siamtu a ni ve thung. 
 
Politics hi khawvel pum tuamtu ania, eng hnam leh khawi hmun pawh politics atang hian an ralbang thei lo. Indopui I naah khan Mizo engemawzat an kal ve a. Chu an thiltawn leh midang nena an inchenchilh atangin ngaihdan thar leh politics lamah thanharhna an neih phah niin a lang. Kum 1946 ah chuan Mizoramah political party hial a lo ding ta a. ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ thawnthu hian Rambuai boruakah Mizo thalaite zingah hnam thinlung a pian thu a tarlang a. Chuvangin Independent pawh thalai lam ten a duh a. Chumi boruak kal zelah chuan Mizo thalai Shillonga lehkhazir tam tak zingah Mizo hnam hmangaihna leh Mizoram tana ke pen ve chakna a awm avangin an zirlai bansanin East Pakistan lamah an kal tih kan hmu a. Chhuanvawra thiante pawh chung zingah chuan telin  Chhuanvawra chu Zopui a chhuahsan hmain a thiante- Rohluta leh Thanhranga ten tha taka lehkha zira an ram leh hnam tana thawk turin an fuih tih kan hmu a, hei hian Mizo thalaite zingah hnam thinlung (nationalism) a intuh nasat zia a tarlangchiang hle.
 
Rambuai hnua Zopui khuaa Chhuanvawra Ngurthansangi chhanchhuak tura a kal chu MNF in lo lambunin a hmunah mi 30 chuang lai an thi a. India sipai thinrim chuan sipai convoy-a chuang zawng zawngte chu an man a, Jailah an dah a, chutah chuan vuak nasa tak a tuar a, an pindan lehlama pawngsual avanga Mizo hmeichhe mangang au thawm an hriat chuan a tithinur thin hle a, tihtheih a nei silo. A hnampuite tuarna chuan hnam thinlung putu Chhuanvawra a tina hle. A hnu feah kum 1977 march thlaah Zoram a han haw leh chuan Rambuai a la reh lova, inthah leh inphil chu sawi tur a la tam. Chuvangin Chhuanvawra tan pawh fimkhur a ngai hle turah an ngai a. Mahse chu Mizo tlangval chhuanawm tak, IPS val lo ni ta chu a police uniform nena a inthuam chuan sipai te tan han man a han vuak mai mai chi zia zang a ni tawh lo. A tan thiantha vek an loni tawh a, an ngaisangin an zah em em tawh zawk a ni. Chu ngei chu a ni Zikpuii-Pain Mizo hnam thinlung pua, ram dang leh hnam dang chunga leng tura Mizo tlangvalte a duh dan chu ni. Tharum leh hriamhrei hmanga inpawngnek leh insawisak a duh lova, thiamna leh dikna hmanga Zoram, hnam dangte rahbeha awm mek chu kaihthawh a tum a ni.   
 
Chhuanvawra hi lehkhathiam anih avangin an khaw mipuite leh a thalai puite pawhin amahah beiseina sang tak an nei tih a lang a. Ngaihtuah chianglo leh fimkhur lo taka zalenna sual chu finthlak lohvin Chhuanvawra chuan a hria a. Independent chungchangah pawh Mizoram leh Mizo hnam thatna tak tak a duhin ngaihtuahna pawh a seng hle tih he a thusawi atang hian a langchiang hle: 
Engpawh ni se, Independent hmuh hmain zir tur leh thiam tur kan la ngah em emin ka hre mai a. Kan Mizo milian ber ber kan mi hausa leh kan sawrkar hnathawk mi liante lah hi mi ram mi hausa leh mi liante nena tehkhin chuan eng tham an la ni si lo…Kan ram leh hnam chu eng ang pawhin te mah ila mi neih loh leh mi tlukloh neih hi nei tam em emin kan inhre tlat a, chuti anih si chuan engah nge Independent chu ka duh theih loh, mak ka ti a ni! (17). 
 
Chhuanvawra tawngkam atang hian Mizo tlangvalte chu phur thuta thil ti mai mai lo, fimkhur taka ngaihtuahna seng mi ni turin Zikpuii-Pa hian a duh tih a lang awm e. 
 
5. C.C.Coy No 27 : 
‘C.C.Coy No 27’ thawnthuah pawh khan Zikpuii-Pain hnam thinlung (nationalism) a putzia kan hmu. Khi-ah khi-ah,kawlvalenchham, khawchhak Tuipuiralah, mawlna chhumpui kara leng ni mahse thingtlang naupang Ralkapzauva khan rual elna rilru a pu tlat. An khaw naupang dangte ang lo takin a pa Aizawl zin a zui tuminBabu an hmuh chuan Babu nge lal zawk sap tih a pa a zawt a. A pa in sap a lal zawk thu a hrilh chuan sap nih ve chakna nasa tak a pe a. Mizoram thingtlang khaw chengker naupang ve mai chuan khawvel changkanna leh rualelna neiin Mizoram chhunga zir theih zawng zawng a zir zawh hnuah zirna run sang belin Shillong khawpui a thleng thla a. Shillonga a chhuk kum chuan a beisei leh tumdan erawh chuan hun a hmang hauh lo. An khuaa a thenrualten Shillong khawpuia nuamsa leh changkang taka lehkhazir tura an ngaih laiin chhunglam leh pawnlam harsatna leh tawrhna chi hrang hrang a hmachhawn a. Earle Hostel ah a aia lo lut hmasa te tihduhdah tawkin taksa leh rilru hliam nasa tak a tuar a. Chumai ni lovin sum leh pai lamah harsatna a tawk bawk. A chang chuan an khua a nun zalen taka hun a hmanlai te, a nu leh pate pawh han ngaih ram ram chang a nei thin. Chutih rual erawh chuan an khaw nula leh tlangvalten hmalam hun eng tak a neih beiseia an thlah laite a hrechhuak a. A khawvel pahnih-khawchhak tuipuiral leh Shillong khawpui chu a inanglo zet mai. Literature ah chuan appearance vrs realityan tih mai, pawnlam landan leh thil nihna tak tak inanloh thu hi thupui pawimawh leh ngaihnawm tak pakhat a ni thin a,chu chu Ralkapzauva pawh hian a takin a tawng a ni. 
 
Hostela tihduhdah tuara hrehawmtaka a awmlai chuan mihringin a damchhunga rohlu, sum leh paiin a lei zawh loh, a tana mi hlu em em thiantha Bahadura a chhar hlauh thung. Kawng dangin sawi ta ila, Shillong khawpuiah chuan lehkhazir mai bakah nunkawng dik a zir chhuak nasa hle. Harsatna thlipuiin nuaiin beidawn changte nei thin mahse, Mizo hnam thinlung putu Ralkapzauva chuan a zirna chu bansan mai a tum hauh lo. Tuma tirh nilo, ama duhthu ngeia kalin, sum leh pai tam tak a sen tawh avangin leilehnaah a kut a nghat tawh a, kir leh a tum tawh lo. Engtik niah emaw chuan a aia senior zawk te hnuaichhiahna te chuan kian hun a la nei ang a, engthawl hun a la nei ve ang tih beiseina nen hmalam hun a thlir a. Taima tak leh chhel taka lehkha a zirchhoh zel avangin an pawlah a filawr a ni chhova. Dehra Dun-a Military Academy ah inelna hrang hrangah pawh a lawr lak niin All Round Best Cadet dinhmun hial pek a ni a, hnamdangte karah inelna hrang hrangah chungnung takin an ngaihsan rawn dinhmun hialah a ding ta a ni.
 
Ralkapzauva zirna kawnga mi pawimawh em em an Headmaster hian a rinawmzia leh tumruhzia a hriatchian em avangin nasa takin a pui a. A hlawhtlinna niah pawh a nu leh a pa aiawhin tihian a sawi:
Ralkapzauva chu khitah Assam ram chhim lampang Lushai Hills an tih atanga lokal a ni a. Kum li chhung Shillong Govt. High School- a a kal chhungin exam apiangah pakhatna a ni a. Hnam huaisen Lushai hnam atanga lo chhuak a ni. Britishin an awp hma chuan phairam an run thin a, Bengali lu an la thin a, chuvangin hlau lo pawh an awm lo (Lungrualna 76) tiin. 
 
Hei bakah hian Headmaster chuan Ralkapzauva’n chu chawimawina dinhmun chu a phu zia te, Mizoram Lal zawng zawngin chhechhama Japan ral do tura an inpekzia a han sawi laite chuan hnamdangte chuan mak an ti a, zah pawh an zah phah hle niin Ralkapzauva chuan a sawi. Headmaster thusawi atang hian he thawnthu ziaktu Zikpuii-Pa hian hnam thinlung a pu tih a lang a. Mizote chu hnam tlemte ni mahila, tumah hlau biklo, hnam huaisen, anmahni aia hnam lian leh upa zawkte pawh run ve mai ngam an ni tih a lang a. Mi huaisen chu tumahin an zuam mai mai ngailo tih pawh a lang a, Japan ral do tur pawhin Mizo Lalte chu an inringtawk hle tih a lang bawk. He thu sawitu Headmaster lah hi Mizo ni lovin hnamdang a ni lehnghal. Zikpuii-Pa hian Mizote hi hnam huaisen leh mahni inringtawk hnam kan ni tih Headmaster hmang hian hnamdangte’n min hmu se a duh a ni.   
 
Ralkapzauva nun atang hian hringnuna inzawm hlimni leh lungngaihni te, beidawnna leh hlawhtlinna te chiang takin a rawn tarlang a. Khawi hmunah pawh awm se Mizo tlangval dik tak chuan nunkawng dik an kalsan ngai lo, rinawmna leh dikna an vawng reng thin tih a hun hman chhoh dan hrang hrang atangin a langchiang hle.  
 
Ralkapzauva lehkhazir tura an khua a chhuahsan dawn khan YLA (Young Lushai Association) huaihawtin an khaw nula leh tlangvalten an thlah a. Chutah chuan “Mizo fate u, finna zawng ula, In theihtawpin tang rawh u” tih hla an sa a. A hnuah, “Vai ramah hrehawm ka tuar ang, Kan ram chhanin ka tang ang” (28) tih an han sa zui a.  Mizo tlangval dik tak chuan hnamdangte elin chhel takin hrehawm a tuar ang a, a ram, Mizoram chhanin a tang dawn ani tih fuihna hla tha tak a ni. Naupanghovin, “U Ralkapthang (sic), dam takin”(28) an han ti leh zelte chuan Ralkapzauva hnuk a tiulh a, a insum zo lo. Khi a khi ah, khawchhak tupuiral, thim leh eng inthenna ram atangin an mawl ang angin Zoram hmingthatna tur leh a ropuina tur chu thupuiah an hmang a ni. Mizote hi hnam dang, kan chanchin ziaktu hmasa leh min awptute chuan thingbul lungbul bia, hnam mawl, changkanglo leh thil hreloah min ngai a. Mahse chu an mi hmuhdan chu a lo dik veklo tih chu he thawnthu hian a ti langchiang awm e. Thingtlang khaw kilkhawr leh mi tlawhpawhloh Ralkapzauva te khua pawhin changkanna umin he kan ram riangte Zoram hmingthatna leh ropuina chu an lo tuipui daih mai a lo nih chu! Mizoram hmangaihna leh hnam thinlung pua a laka beiseina sang tak neiin thalai rualte chuan an neih ang chhun chhun pawisa an lo pai ve zawk a lo ni! Chung pawisa te chu beitham hle mahse, a petu thinlung, Mizoram hmasawnna tura Mizo tlangval khawpui danga penchhuak tur an duhsakna thinlung chu a hluin a ropui  tak meuhva, chu chuan Ralkapzauva thinlung a tituiral a ni. Amah ngeiin tihian a sawi: 
 
Chumi ni atang chiah chuan Zoram hmangaihna rilru chu ka pu ve ta a. Zoram ka hmangaihna leh ka ngainatna chu ka thenrual mawl tak takte hmelah chuan ka hmu a, hril thiam leh sawi thiam ni ila, hla nen mawi takin ka han chham ve tur hi a ni a, mahse thu leh hlaah hian ka lo tawngchham em kher a, sawidan ka thiam lo a ni. Mahse ka rilruah chuan, “Aw, Zoram, min hmangaih hmasak avangin ka hmangaih ang che”, tih chu a cham reng a, chuta tang chuan ka rilruah hian a thi thei ta lo…Chumi ni ang chuan Zoram mawina leh a ropuina pawh ka rilruah a la awm ngai lo. Ropui han ti ila, khawvel thila ropui a ni lova, mahse then leh rual inhmangaihna kawngah hian a ropui em a ni (Lungrualna 28-29).
 
He thu hian a tarlan chian em em chu ram leh hnam hmangaihna rilru pu tur hian changkan kher a ngai lova, dinhmun hniam leh mawl tak takte pawhin an nunin Mizoram leh hnam an hmangaihna chu an puangchhuak thei tih hi a ni. Ralkapzauva pawhin he ram hmangaihna leh hnam thinlung hi tute maw milian leh thiltitheite hnen atanga a neih leh a lakluh a ni lo. A hnampui, thingtlang khaw kilkhawra awm, chenbeh ve tak takte hnen atangin a chhar daih mai zu nia! A hnua dinhmun sang taka a din tawh hnu pawhin, “Sap chu ka nihna a ni ngei a, mahse ka Mizona hi a bo chuang lo va, sipai zingah lo chuan ka inti sap duh lo, mi reu reuvin min nuih ang e” a ti a. Heta sap a tih hian mingo chungchang a kawk lova, mingote leh hnamdangte chelh thin, dinhmun sang a luah tak thu a sawina ni zawkin a lang. An Lalpa chuan a Mizona chu chuti maia a bo dawnloh avangin a nihna anga awm ngam tur leh mahni nihna luah zo lo chu miin engahmah an ngaihloh thuin a fuih bawk.  Hei hian khawi hmunah pawh awmin eng anga dinhmun sangah pawh ding mahila Mizo kan nih chhung chu kan Mizona a bo dawnloh thu leh mahni nihna anga lang ngamte hi mi zahawm an nih thu a tarlang.
 
A hnuah Ralkapzauva hian an khaw mipuiten a phu lova an ngaihsan dernaah lawmthu a sawi a “Hei hi Mizo nih nawmna a ni. Mawlin kan khaw hawi te zau lo mahse keimahniah nun lungawithlak tak a awm a, hnam lian leh ropui zawk pawhin an hriat chian chuan min zah phah a, min ngaihsan phah thin a ni a ti hial” (83) a ti. Hei hi a dik hle. Mizote hi hnam naupangte leh tlemte ni mahila, khawvel changkanna leh hmasawnnain min chiahpiah hma pawhin hnam tlawmngai, rethei leh chhumchhiate chhawmdawla inhmangaih tel tel thin hnam kan ni a. Ralkapzauva sawi ang hian an khua pawh chu mawlin khawsak sang lo mahse anmahniah lungawina nun a awm tlat. Chu nun lungawi lo liama nun awhawm chu khawvelah a awm thei dawn em ni? Khawvela mi hausate, ram hausa leh thiltitheite, zaithiam leh milar hrang hrangin an zawn pawh chu lungawina nun ngei chu a ni. Charles Mackaya’n ‘The Miller of the Dee’ hlaa, “I envy nobody-no, not I -And nobody envies me” a tih ang deuhvin Mizote hi tu hnam mahin min awt lo mahse, tu hnam mah kan awt biklo a ni tih Zikpuii-Pa hian tarlan a duh niin a lang. Chu nun lungawi chu an aia hnam fing, lian leh ropui zawkte pawhin an hmuhmaih theilo, a va hlu em! Ralkapzauva pawh Officer lian tak niin a kalna hmun apiangah mi zah kaiin phai hmun nuam leh changkang zawkah awm thin mahsela, nationalism chuan a kalna apiangah a zui zel a. ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ thawnthua Chhuanvawra ang maiin a Mizona chu a changkansan lo va, Mizo nihnaah a lungawi a, hnamdangtezingah a Mizona chu a zahpuilo mai nilovin a chhuang zawk a, a fakawm hle a ni.
 
6. Tlangkawmna: 
Khang kan han tarlan tak atangte khan Zikpuii-Pa thawnthu pahnih ‘Nunna Kawng Thuampuiah’ leh ‘C.C.Coy No 27’ te hi Nationalism thawnthu tha tak a ni tih kan hmu thei a. Hetiang taka Mizo tlangvalte dahsang a, hnam dangte khuma dahtu leh Mizoram hmu mawi rengtu Zikpuii-Pa hi ‘Nationalist’ tih loh rual a ni lo. Nationalist kan tihte hi hnamdang laka pawr pawra te, tharum thawha che na na te, a duh rum rum te hi an lo ni kher lova. Amah duhtak chawl ta Pu Rampuia tihdan takah hnam thinlung (nationalism) pu a Mizo hnam humhalh tur hian ‘Chakna leh tharum ni lovin, thiamna, tumruhna leh taimakna zawkin le’ tih chu Chhuanvawra leh Ralkapzauva chanchinah khan kan hmu a ni. A tawp berah chuan Zikpuii-Pa ang hian hnam thinlung puin Mizo hnamah chiang ila. Mizoram leh hnam tana thahnem ngaiin Mizoram hmasawnna leh changkanna turin Mizo thalaite hian kan phak tawkah tan la theuh ila. Mizo tih lamrik rual ruala hnamdangin an mitthla theih tur khawpin zonun zemawi, huaisenna, taimakna, chhelna, mahni inrintawkna leh thiamna nen a hnamdangte kan el phawt chuan khawvel hriatah Mizote hi kan hming a thang mawi ngei ang.  
 
Works Cited: 
  • Chawngthu, Lalpianfela (ed). Unau Kan Ni. A Souvenir of 6th ZOFEST, 2014. pp, 91-92.
  • Lalthangliana, B. Mizo Chanchin Chik Taka Chhuina (A Critical Studies in Mizo History). Gilzom Offset, 2011. P-57.
  • Zikpuii- Pa. Nunna KawngThuam Puiah. 4th ed., M.C.Lalrinthanga, Khatla, 2012. 
  • ———. Lungrualna Tlang. MCL Publications, 2017. 
  • Zoramliana, C. “Mizoram leh Mizo Hnam Humhalhna Kawnga Zirlai Pawlte Tihtur leh Mawhphurhna”. LAISUIH (Ram Leh Hnam Humhalhna). All Mizo Post Graduate Students Union Headquarters: Shillong, Published by MC.Lalrinthanga, 2007. P-201
  • Nunthara, C. “Zoram, Harh Rawh I Tlai A Nge”.  LAISUIH (Ram Leh Hnam Humhalhna). All Mizo Post Graduate Students Union Headquarters: Shillong, Published by MC.Lalrinthanga, 2007. pp, 260 – 287.  
  • Ngente, Lalrammawia. Keimah Mizo. Lengchhawn Offset, 2015. pp, 49-50.
  • https://www.merriam-webster.com/dictionary/nationalism.Web. 22 April. 2021.
  • https://dictionary.cambridge.org/dictionary/learner-english/nationalism Web. 22 April.2021.





Copy Citation

Click to copy
Cite the original source:
Zonunsangi, Dorothy and Thanmawia, Prof R.L. “Nationalism in Mizo Fiction (With Special Reference to Nunna Kawng Ṭhuampuiah & C.C. Coy No 27).” Mizo Studies, X, no. 3, Sept. 2021, pp. 624–640.


Loading

Mizo Tags:Dorothy Zonunsangi, RL Thanmawia

Post navigation

Previous Post: An Analysis of Tourism Sector in Mizoram
Next Post: Lalmama Lemchan Thlirna

More Related Articles

Re-reading Nunna Kawngṭhuam Puiah : From Postcolonial Perspective Mizo
Mizo Studies Vol. XIV No.2 April-June 2025 Journal
Tunlaia Hlarua Hman Uar a Nih Tak Loh Chhan Mizo
Lalmama Lemchan Thlirna Mizo
Thihna Thahrui – Ramlawt Dinpuia Hla Thlirna Mizo
Darhlira Khawkîl Bung Huai As A Gothic Novel Mizo

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Popular Post

Mizo Studies Archive

Copyright © 2024 Mizo Studies, Department of Mizo, Mizoram University

Powered by PressBook Blog WordPress theme